Szczoteczka, nawet używana wzorowo, oczyszcza tylko około 60% powierzchni zębów. Pozostała część to przestrzenie międzyzębowe i okolice pod linią dziąseł, do których włosie po prostu nie dociera. To właśnie tam najczęściej zaczyna się próchnica międzyzębowa i zapalenie dziąseł. Dlatego samo mycie zębów to nie wszystko. Codzienne nitkowanie jest równie ważną częścią higieny, zalecaną przez najważniejsze organizacje stomatologiczne, m.in. ADA (American Dental Association), EFP, WHO i FDI.
Najpierw nić, potem szczoteczka
Zacznij od nitkowania, a dopiero potem umyj zęby szczoteczką. Nić najpierw usuwa płytkę i resztki pokarmu z przestrzeni międzyzębowych, dzięki czemu fluor z pasty może podczas szczotkowania dotrzeć również tam, gdzie jest najbardziej potrzebny. Odwrotna kolejność sprawia, że oczyszczone przez pastę powierzchnie znów pokrywają się tym, co nić dopiero wyciąga spomiędzy zębów.
Co zalecają organizacje stomatologiczne
Codzienne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych to nie kwestia opinii, lecz zgodne stanowisko najważniejszych towarzystw stomatologicznych na świecie:
- ADA (American Dental Association): codzienne nitkowanie jest skuteczne w usuwaniu płytki oraz zapobieganiu chorobom przyzębia i próchnicy międzyzębowej.
- EFP (European Federation of Periodontology): codzienne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych jest kluczowe dla zdrowia dziąseł i zapobiegania stanom zapalnym.
- WHO (Światowa Organizacja Zdrowia): regularne oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych powinno być częścią codziennej higieny jamy ustnej przez całe życie.
- FDI (World Dental Federation): nitkowanie lub użycie innych narzędzi międzyzębowych powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Jak prawidłowo nitkować krok po kroku
- Przygotuj nitkę. Odwiń około 40–50 cm nici i nawiń większość na środkowe palce obu dłoni, pozostawiając 2–3 cm odcinek do pracy.
- Wprowadź nić przez punkt kontaktu. Delikatnie przeprowadź nić między zębami ruchem piłującym (przód–tył), tylko do momentu przejścia przez najciaśniejszy punkt styku zębów.
- Nie piłuj przy dziąśle. Gdy nić znajdzie się poniżej punktu kontaktu, przestań wykonywać ruchy piłujące. W ten sposób chronisz dziąsła przed urazem.
- Oczyść powierzchnie zęba. Uformuj nić w kształt litery „C" i delikatnie przesuwaj ją wzdłuż powierzchni zęba w górę i w dół, po obu stronach każdej przestrzeni.
- Nie zapomnij o tylnych zębach. Tył jamy ustnej to miejsce najczęściej pomijane, a jednocześnie najczęściej dotknięte próchnicą i chorobami dziąseł.
Przechodź przez wszystkie przestrzenie po kolei, zawsze w tym samym porządku, i używaj czystego odcinka nici do każdej z nich. Dzięki stałej kolejności żadna przestrzeń nie zostanie przypadkowo pominięta.
Czego unikać
- Nie wpychaj nitki w dziąsło: to może spowodować uraz i stan zapalny.
- Nie piłuj przy dziąśle: ruchy piłujące wykonuj tylko przy przechodzeniu przez punkt kontaktu; przy dziąśle stosuj wyłącznie delikatne ruchy w dół i w górę wzdłuż powierzchni zęba.
- Nie używaj dużej siły: zbyt mocne dociąganie nici może uszkodzić dziąsła. Liczy się delikatność i systematyczność, nie siła.
Jaką nić wybrać?
Nie ma jednej nici „najlepszej dla wszystkich". Dobór zależy od szerokości przestrzeni międzyzębowych i tego, co masz w ustach:
- Nici woskowane: klasyczne, łatwo ślizgają się w przestrzeniach międzyzębowych; dobre do większości codziennych zastosowań.
- Nici bezwoskowe: cieńsze, sprawdzają się w bardzo wąskich przestrzeniach.
- Taśmy dentystyczne: szersze i spłaszczone, polecane przy większych odstępach między zębami.
- Nitki z nierozstrzępiającymi się włóknami (np. PTFE): wyjątkowo gładkie, łatwo przesuwają się nawet w ciasnych przestrzeniach.
- Super floss: specjalistyczna nić do mostów, koron, implantów i aparatów ortodontycznych; sztywny koniec ułatwia przeprowadzenie nici pod elementami protetycznymi.
- Gotowe widelczyki z nicią (pre-flossers): wygodniejsze w podróży i dla osób z ograniczoną sprawnością dłoni.
Jeśli nie wiesz, co wybrać, zapytaj podczas wizyty. Dobór narzędzi międzyzębowych najlepiej dostosować do własnego uzębienia, a przy szerszych przestrzeniach często lepszym rozwiązaniem od nici są szczoteczki międzyzębowe.
A irygator?
Irygator wodny skutecznie usuwa resztki pokarmu i płytkę bakteryjną, wspomaga zdrowie dziąseł i jest szczególnie polecany przy aparatach ortodontycznych, implantach, mostach i koronach. Trzeba jednak pamiętać, że irygator nie zastępuje nitkowania, tylko je uzupełnia.
Dla kogo nitkowanie jest szczególnie ważne?
- osoby z chorobami dziąseł,
- osoby z aparatami ortodontycznymi,
- osoby z mostami, koronami i implantami,
- osoby z dużymi wypełnieniami międzyzębowymi,
- każdy, kto chce zapobiegać próchnicy i chorobom przyzębia.
Najważniejsza wiadomość
Nitkuj raz dziennie, najlepiej wieczorem przed snem. Najpierw nić, potem szczotkowanie. Bądź delikatny: nić ma pracować wzdłuż powierzchni zęba, a nie wbijać się w dziąsło. Codzienne nitkowanie to inwestycja w zdrowe dziąsła, świeży oddech i zęby na całe życie.
Na początku dziąsła mogą lekko krwawić. Przy zdrowych dziąsłach ustępuje to zwykle po kilku dniach regularnego nitkowania. Jeżeli krwawienie się utrzymuje, warto to skonsultować, bo bywa objawem stanu zapalnego wymagającego leczenia.